Kiklou Sözlük

Senin için dünyanın bilgisini derledik.

A-D

Beden Olumlaması

Body Positive Movement yani Beden Olumlama Hareketi her bedenin toplum kural ve yargılarından bağımsız, olduğu haliyle güzel olduğunu savunan aktivizm hareketidir.
Bu hareket; dışlandığını hisseden birey için varolma mücadelesi olurken aynı zamanda toplumdaki tabuları, kalıplaşmış algıları yıkma amacı taşır. Güzellik algısının dar kalıplara sokulduğu ve tek bir bedenin iadealize edildiği beden politikalarına karşı; şişman, zayıf, kıllı, çatlak, lekeli, engelli, siyah, sarı, beyaz, kadın, erkek, non-binary, trans, LGBTI+ ve toplumdan dışlanmış her türlü bedenin varlığını savunur.

Döngü Farkındalığı

Menstrüel döngü farkındalığı; regl olan bireylerin toplumda baskılanmadan özgürce yaşamalarını ve regl dönemi ihtiyaçlarını doğal olarak karşılamalarını sağlamaları yönünde yapılan çalışmaların genel adı olarak karşımıza çıkar.
Döngü farkındalığı, regl farkındalığı olarak da yer bulur. Toplumsal bir farkındalık amaçlanmakla birlikte kişinin bedeniyle barışmasını da kapsamaktadır.

Ekofeminizm

Ekofeminizm ya da ekolojik feminizm, nükleer silahların yayılmasını önleme hareketi ve çevresel aktivizmle beraber 1970’lerde ortaya çıkan bir kavramdır. Çevreye verilen zararı kadın sömürüsü ve kadınların güçlenmesi ekseninde teori ve pratiğe döken ekofeminizm, tüm canlıların birbiriyle ilişkili olduğunu savunur; dünyaya verilen zarar, gezegenin sömürüsü ile cinsiyetçi sömürü arasındaki sağlam bağların altını çizer.

Klitoris

Klitoris; binlerce sinir hücresi barındıran ve genellikle bezelye tanesi büyüklüğünde görünen erojen bir organdır. Vulvadaki küçük dudakların üst birleşme noktasında bulunan bu organ dışarıdan küçük bir tepe olarak görünse de iç tarafta 10-20 cm'i bulan kanatlara sahiptir ve tamamı sinir hücrelerinden oluşur. Tek işlevi cinsel hazzı artırmak olan bu organ uyarıldığında büyüyüp kırmızılaşabilir. Yalnzca klitoris uyarılarak orgazm oluşabilir, bu orgazma klitoral orgazm denilir.

Labia

Labia; vulvanın üzerinde bulunan etli kıvrımlardır. Bu kıvrımlı et parçalarının görünüşü dudağa benzetildiği için Latince dudak anlamına gelen "labia" sözcüğü kullanılmaktadır. Vulvada iki çeşit labia bulunur. İlki dış tarafta ve vulvanın etrafını saran major labia(dış dudaklar), ikincisi ise iç tarafta kalan minore labia(iç dudaklar).
Labiaların görevi, dış genital bölgeyi ve üretrayı çevreleyerek yabancı ve istenmeyen faktörlere karşı koruma sağlamaktır.

Menarş

Menarş, regl olan herkesin regl hikâyesinin başlangıç noktası olan ilk âdet döngüsünü tanımlar ve ergenliğin başlamasıyla ilişkilendirilir. Oysa beden değişmeye menarşın öncesinde çoktan başlamıştır. İlk regl değişimin tetikleyicisi değil; değişim sürecinin olağan bir sonucudur. Menarş korku, utanç, panik, endişe kaynağı değildir, olmamalıdır (sana bakıyoruz tokat!). Doğaldır, güzeldir, sağlıktır.

Menopoz

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) menopozu, yumurtalık fonksiyonlarının azalması sonucu bir yıl süreyle menstruasyon görülmemesi olarak tanımlamaktadır. Oluşan belirtilere göre; menopoz öncesi, menopoz ve menopoz sonrası dönemler sırayla yaşanır. Dünya genelinde menopoz yaşı 45-55 yaş olarak saptanmıştır. Menopozun oluşumu yumurtalıklarımızdaki folikül miktarının azalmasıyla başlar ve bu süreçte östrojen üretimi giderek azalır. Zamanla östrojen üretimi sonlanır ve yumurtalıklar küçülür. Böylece yaşamımızın geri kalanında bir daha regl döngüsü oluşmaz.

Pap Smear Testi

PAP smear testi, sık görülen kanser türlerinden olan rahim ağzı kanseri için etkili bir erken teşhis yöntemi ve taramasıdır. Adını Dr. George Papnicolaou'dan (1883–1962) alan test, rahim ağzında kanser veya kanser öncesi değişiklikleri tarar. 21 yaşından itibaren üç senede bir, aktif cinsel yaşam söz konusu ise senede bir smear testi yaptırması öneriliyor.

PCOS (Polikistik Over Sendromu)

PCOS/PKOS yani Polikistik Over Sendromu üreme çağında olan ve dişi üreme organlarına sahip bireylerde görülen hormonel bir bozukluktır. Androjen seviyesindeki yükselmeyle birlikte yumurtlama döngüsü bozulur. Bozulan yumurtlama döngüsü ve hormonlardaki dengesizlikle birlikte yumurtalıklarda küçük sıvı birikimleri ortaya çıkar. Follikül olarak adlandırılan sıvı birikimleri ultrason muayenesinde görünmekle birlikte sendromun adı da buradan gelir. "Yumurtalıklarda görülen birçok kist" anlamına gelen PCOS'un nedenleri henüz kesinlik kazanmasa da bazı durumların tetiklediği biliniyor.

PMS (Premenstrüel Sendrom)

PMS (premenstrüel sendrom), genellikle reglden hemen önce kişinin duygularını, fiziksel sağlığını ve davranışlarını etkileyen bir durumdur ve regl döngüsü ile bağlantılı bir semptom silsilesidir.
Tipik olarak PMS semptomları, döngünüzden 3-4 gün ya da 1 hafta önce ortaya çıkar. Genellikle regl başladıktan sonra, sakince yok olurlar.

Regl ( Menstrüasyon, adet, aybaşı)

Rahim ve yumurtalıkları olan insanların bedenleri her ay olası bir hamilelik için hazırlanır. Bu aylık döngü içinde yumurtalıklarda olgunlaşan yumurta, yumurtalık kanallarıyla sürüklenerek rahime doğru ilerler. Yumurtanın döllenmesi halinde döllenmiş yumurtanın rahime kolaylıkla tutunması ve bebeğe dönüşmesi için rahim duvarı kalınlaşır. Gebelik oluşmaması halinde ise kalınlaşan iç duvar, vajina yoluyla dışarıya salınır. Bu aylık kanamaya regl denir.
"Regl" kelimesinin kökeni Fransızca'ya, "régle" kelimesine dayanır.
"Régle" kural, düzen anlamına gelir. Her ay düzenli gelen, bedensel ve doğal bir süreç için yakışır bir köktür.

Regl Külodu

Regl külodu; emici, sıvı geçirmez, çamaşır makinesinde yıkayabileceğin, ve senelerce kullanılabileceğin yenilikçi, çevreci, konforlu bir menstrüel üründür. Görünüm olarak normal külotlarından herhangi bir farkı yoktur. Akıllı kumaş katmanları sayesinde sıvıyı hızla emer, hapsederler.

Regl Mayosu

Regl döneminde denize / havuza girmek isteyenler için özel olarak üretilen regl mayosu hafif derecedeki kanamalar için tasarlanmıştır. Mayonun ağ kısmındaki petek dokulu emici katman ve sıvı geçirmez katman, kanamanın hızla emilmesini ve hapsedilmesini sağlar. Regl mayosu ile yüzebilir, güneşlenebilir ve tatilin tadını çıkarabilirsin.

E-H

Spekulum

Vajinal muayenelerde vajina kanalına yerleştirilerek rahim ağzının görülebilmesine, vajina duvarlarını ve vajinayı incelemeye imkan sağlayan metalden yapılmış alete spekulum denir. Plastik, kullan-at versiyonları da vardır; ama "vajina için konserve açıcı" olarak betimlendiğini de okumuşluğumuz olan ve pek çok insanın jinekolojik muayenelerden kaçınma sebeplerinden biri olan spekulumun korkutucu görüntüsü kuşkusuz soğuk ve metalik varlığından gelir.

Vajina

Vajina, rahim ağzından dış genital organlarının bulunduğu vulvaya uzanan kanalın adıdır. Vajina vücuttaki değişimlere göre genişleyip daralabilen aynı zamanda uzayıp kısalabilen esnek kaslı bir yapıya sahiptir.
Regl döneminde oluşan kanama bu kanal sayesinde dışarı atılır. Aynı zamanda penisin girdiği bu kanaldan bırakılan spermler yumurtaları dölleyebilir. Doğum sürecinde de bebeğin doğumu yine vajinanın içinden geçerek gerçekleşir.

Vajina Gazı (Queef)

Penis, parmaklar ya da seks oyuncakları vajinaya girip çıkarken çıkışı olmayan bir alana havanın girmesi ve içerde sıkışan havanın balondan kaçan hava gibi bir ses oluşturmasıdır buna verilen ad. Vajinada hapsolmuş havanın salınımıdır.

Vajinal Akıntı

Vajinal akıntı; rahim ağzındaki ve vajina ağzındaki bezelerden salgılanan sıvı veya mukustur. Sağlıklı bir vücutta vajinayı temiz ve nemli tutma görevi üstlenen bu sıvı günde 1 ila 4 ml salgılanabilir.
Vajinal akıntılar genel olarak "normal" ve "anormal" olarak iki çeşide ayrılmaktadır. Normal olarak kabul edilen vajinal akıntı; şeffaf veya beyaz bir renge sahip olup kokusu hafiftir. Akıntıyla birlikte herhangi bir kaşıntı veya rahatsızlık durumu hissedilmez. Anormal vajinal akıntıda ise renk değişikliği (örn. kahverengi, yeşil) ile birlikte kötü koku, kaşıntı ve yanma özellikleri vardır. Vajinal akıntıda anormal kabul edilen özellikler bulunuyorsa bu çeşitli hastalıkların belirtisi olabilir, bu nedenle doktor muayenesi oldukça önemlidir.

Vulva

Vulva; klitoris, labia ve vajina girişini içeren dişi dış genital organlarının bulunduğu, aynı zamanda idrar çıkışının sağlandığı üretrayı da kapsayan alandır. Vulva, serviks, rahim veya dişi üreme sisteminin diğer iç kısımlarını içermez. Vulvanın etrafını kaplayan dış dudaklar özellikle vajina girişini koruyan bir yapıya sahiptir.

I-L

Vulvodini (Vulvodynia)

Vulvodini, tanımlanabilir bir nedeni olmayan kronik vulvar ağrıdır. Vulvodini ağrı tarifi kişiye özel olsa da vulvada yanma, bıçak saplanma acısı gibi tarifler sıkça kullanılır.
Vulvodini ağrısı iki çeşittir. Biri lokal, diğeri ise genel olarak tanımlanır.
Lokal vulvodini; vulvanın bir bölgesinde veya belli organlarda yaşanan ağrıdır.
Genel vulvodini ise vulvanın genelinde spontan olarak ortaya çıkar. Sabit bir ağrıya sebep olur. Uzun süreli oturma veya cinsel ilişki gibi vulvaya baskı uygulayan aktiviteler tipik olarak semptomları şiddetlendirir.

Serviks (Rahim ağzı)

Serviks, rahmin vajinaya açılan ve doğum esnasında genişleyen kısmıdır. Genellikle silindir şeklinde ve 2–3 cm uzunluğundadır.
Regl döneminde, adet kanı rahimden rahim ağzındaki küçük açıklıktan geçerek vajinaya doğru akar ve vücudu vulvadaki vajinal açıklıktan terk eder.
Rahim ağzı anatomik açıdan yaklaşık 2,000 yıldır, Hipokrat'ın yaşadığı zamanlardan beri bilinmektedir.